اضطراب پیش از شیمی‌درمانی یکی از تجربه‌های شایع روان‌شناختی در کودکان مبتلا به سرطان است که می‌تواند تحت تأثیر ترس از درد، محیط بیمارستان، تزریق، عوارض درمان، جدایی از والدین و خاطرات ناخوشایند جلسات قبلی شکل گیرد. از دیدگاه سایکوآنکولوژی، اضطراب پیش از درمان صرفاً یک واکنش هیجانی ساده نیست، بلکه حاصل تعامل میان عوامل شناختی، هیجانی، جسمانی، خانوادگی و محیطی است و می‌تواند بر همکاری کودک با تیم درمان، ادراک او از درد، رفتارهای اجتنابی و تجربه کلی درمان اثر بگذارد. در این چارچوب، مداخلات هنر‌محور می‌توانند به‌عنوان رویکردی مکمل برای کاهش پریشانی و آماده‌سازی روانی کودک پیش از شیمی‌درمانی مورد استفاده قرار گیرند. مبنای نظری این مداخلات بر ظرفیت هنر برای تسهیل بیان غیرکلامی هیجانات، افزایش احساس کنترل، کاهش تمرکز بر محرک‌های اضطراب‌زا و ایجاد تجربه‌ای قابل پیش‌بینی و مشارکت‌محور استوار است. کودک ممکن است نتواند ترس خود از شیمی‌درمانی را به شکل مستقیم توضیح دهد، اما از طریق نقاشی، رنگ‌آمیزی، کلاژ، ساخت شخصیت، بازی هنری یا داستان‌پردازی تصویری می‌تواند نگرانی‌های خود را بیان و درباره آن‌ها با سایکوآنکولوژیست ارتباط برقرار کند. در مرحله پیش از شیمی‌درمانی، سایکوآنکولوژیست ابتدا شدت اضطراب، وضعیت رشدی، تجربه‌های قبلی درمان، شرایط جسمانی و عوامل خانوادگی مؤثر بر پریشانی کودک را بررسی می‌کند و سپس فعالیت هنری را متناسب با سن و ظرفیت کودک انتخاب می‌نماید. هدف از مداخله، حذف کامل اضطراب نیست، بلکه کاهش شدت پریشانی و کمک به کودک برای تجربه احساس امنیت، پیش‌بینی‌پذیری و کنترل بیشتر است. فعالیت هنری می‌تواند به کودک اجازه دهد محیط درمان را به شیوه‌ای متفاوت بازنمایی کند؛ برای مثال کودک می‌تواند بیمارستان، اتاق شیمی‌درمانی، تجهیزات پزشکی یا حتی احساسات خود را در قالب تصویر نشان دهد و سپس درباره آنچه خلق کرده با درمانگر گفت‌وگو کند. این فرایند می‌تواند به شناسایی افکار اضطراب‌زا و اصلاح برداشت‌های غیرواقع‌بینانه کمک کند و زمینه استفاده از راهبردهای مقابله‌ای سازگارانه را فراهم آورد. استفاده از رنگ، خطوط، تصاویر آرامش‌بخش و فعالیت‌های خلاقانه ساده می‌تواند پیش از ورود به فرایند درمان، توجه کودک را از انتظار اضطراب‌آور به فعالیتی هدفمند منتقل کند. در برخی شرایط، فعالیت‌های هنری همراه با تنفس آرام، موسیقی ملایم، تصویرسازی ذهنی یا آموزش مهارت‌های مقابله‌ای می‌توانند در قالب یک مداخله ترکیبی اجرا شوند. سایکوآنکولوژیست همچنین می‌تواند از هنر برای آموزش گام‌های شیمی‌درمانی به زبان کودکانه استفاده کند تا فرایند درمان برای کودک قابل فهم‌تر و پیش‌بینی‌پذیرتر شود. طراحی تصویری مراحل درمان، ساخت داستانی درباره مراجعه به بیمارستان یا نقاشی کردن منابع حمایت می‌تواند به کاهش ابهام و افزایش مشارکت کودک کمک کند. مشارکت والدین نیز در این فرایند اهمیت دارد، زیرا اضطراب والدین می‌تواند بر تجربه هیجانی کودک اثرگذار باشد و تعامل آرام و حمایتگر والد می‌تواند احساس امنیت کودک را تقویت کند. از نظر کاربرد بالینی، مداخلات هنر‌محور می‌توانند در اتاق انتظار، بخش انکولوژی کودکان، پیش از تزریق دارو یا در فاصله میان ارزیابی اولیه و آغاز شیمی‌درمانی اجرا شوند. مدت و شدت فعالیت باید با وضعیت جسمانی، سطح خستگی و ظرفیت توجه کودک هماهنگ باشد و نباید به عاملی برای فشار یا خستگی بیشتر تبدیل شود. سایکوآنکولوژیست باید به تفاوت‌های فردی کودکان توجه کند، زیرا یک فعالیت هنری ممکن است برای کودکی آرام‌کننده و برای کودک دیگر فاقد جذابیت باشد. انتخاب فعالیت بر اساس ترجیح کودک می‌تواند احساس اختیار و مشارکت او را افزایش دهد. با وجود این ظرفیت‌ها، هنر‌درمانی نباید جایگزین درمان‌های پزشکی یا مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر شواهد در کودکان دارای اضطراب شدید شود، بلکه باید به‌عنوان بخشی از مراقبت جامع و چندرشته‌ای مورد استفاده قرار گیرد. از چالش‌های مهم این حوزه می‌توان به تفاوت در شیوه اجرای مداخلات، تنوع ابزارهای هنری، تفاوت سن و مرحله رشدی کودکان و دشواری اندازه‌گیری دقیق تغییرات اضطراب اشاره کرد. همچنین شدت بیماری، نوع درمان، تجربه قبلی کودک، حمایت خانوادگی و شرایط محیط بیمارستان می‌توانند بر میزان پاسخ به مداخله اثر بگذارند. یکی دیگر از محدودیت‌ها، ناهمگونی پژوهش‌های موجود و تفاوت در ابزارهای سنجش اضطراب و پیامدهای روان‌شناختی است که مقایسه نتایج را دشوار می‌کند. بنابراین پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آینده از پروتکل‌های استانداردتر، نمونه‌های بزرگ‌تر و ابزارهای معتبر سنجش اضطراب استفاده کنند و تأثیر مداخلات هنر‌محور را در دوره‌های مختلف درمان و در پیگیری‌های بلندمدت بررسی نمایند. همچنین بررسی نقش سن، نوع سرطان، تجربه قبلی شیمی‌درمانی و مشارکت والدین می‌تواند به شخصی‌سازی مداخلات کمک کند. مداخله هنر‌محور سایکوآنکولوژیست می‌تواند با فراهم کردن یک فضای خلاق، امن و مشارکت‌محور، اضطراب پیش از شیمی‌درمانی را هدف قرار دهد و به کودک کمک کند ترس و نگرانی خود را بیان کند، احساس کنترل بیشتری داشته باشد و با آمادگی روانی مناسب‌تری وارد فرایند درمان شود. در این رویکرد، هنر نه جایگزین درمان پزشکی، بلکه ابزاری مکمل برای ایجاد ارتباط، تنظیم هیجان، تقویت راهبردهای مقابله‌ای و انسانی‌تر کردن تجربه شیمی‌درمانی کودک است.